Khởi nghiệp cùng bạn bè: dễ chung lòng, khó chung vốn
Cùng khởi nghiệp với bạn bè có nhiều thuận lợi về sự tin tưởng, nhưng chuyện tiền bạc và quyền quyết định nếu không rõ ràng có thể làm rạn nứt cả tình bạn lẫn doanh nghiệp.
Nhiều doanh nghiệp bắt đầu từ ý tưởng của một nhóm bạn. Sự hiểu nhau, tin tưởng và cùng chí hướng là lợi thế lớn trong giai đoạn đầu đầy khó khăn. Tuy vậy, câu chuyện “chung vốn” lại là nơi phát sinh nhiều mâu thuẫn nhất.
Vì sao góp vốn với bạn bè dễ phát sinh mâu thuẫn?
Khi bắt đầu, mọi người thường ngại bàn chuyện tiền bạc vì sợ mất lòng. Các thỏa thuận được đưa ra bằng lời nói, dựa trên niềm tin. Đến khi doanh nghiệp gặp khó khăn hoặc bắt đầu có lợi nhuận, những khác biệt về kỳ vọng mới lộ ra: ai đóng góp nhiều hơn, ai làm việc nhiều hơn, ai có quyền quyết định cuối cùng.
Những điều cần thống nhất ngay từ đầu
- Tỷ lệ góp vốn và sở hữu: góp bằng tiền, tài sản, công sức hay kinh nghiệm; mỗi loại được quy đổi thế nào.
- Vai trò và trách nhiệm: ai phụ trách mảng nào, ai là người ra quyết định cuối cùng trong từng lĩnh vực.
- Cơ chế ra quyết định: những vấn đề nào cần đồng thuận, vấn đề nào theo tỷ lệ biểu quyết.
- Phân chia lợi nhuận và lương: người trực tiếp điều hành có nhận lương không, lợi nhuận được giữ lại hay chia.
- Trường hợp một người muốn rút lui: phần vốn được xử lý ra sao, định giá thế nào.
- Góp thêm vốn khi cần: nếu một người không thể góp thêm thì tỷ lệ sở hữu thay đổi như thế nào.
Ghi lại bằng văn bản
Mọi thỏa thuận nên được ghi thành văn bản, tốt nhất là có sự tư vấn của luật sư và phù hợp với loại hình doanh nghiệp đã đăng ký. Văn bản không thể hiện sự nghi ngờ, mà giúp bảo vệ cả doanh nghiệp lẫn tình bạn khi có bất đồng.
Giữ minh bạch trong quá trình vận hành
Sổ sách rõ ràng, báo cáo tài chính định kỳ và các cuộc họp thẳng thắn giúp mọi người nắm được tình hình và hạn chế nghi ngờ. Khi có bất đồng, hãy thảo luận sớm thay vì để tích tụ.
Kết luận
Khởi nghiệp cùng bạn bè có thể là trải nghiệm tuyệt vời nếu mọi người đủ thẳng thắn về tiền bạc và trách nhiệm ngay từ đầu. Một bản thỏa thuận rõ ràng hôm nay có thể giữ được cả doanh nghiệp lẫn tình bạn trong nhiều năm sau.